Kayaköy Halısı ve Dont Destisi

Kayaköy, doğasıyla, tarihiyle, havasıyla Fethiye’nin en önemli hazinelerinden biridir. Ziyaret edildiğinde bizi muhteşem bir doğayla ve havayla karşılayarak, tüm bu güzelliklerin yanında aynı zamanda etkileyici bir tarih sunar. Sunduğu bu tarihten kalma hazinelerden biri de Kayaköy Halılarıdır
1. Kayaköy Halısının Özellikleri
El tezgahlarında dokunan Kayaköy Halılarının, kendine has renk ve motifleri vardır. Fethiye ve Kayaköy çevresinde yetişen bitkilerden elde edilen renklerle boyanır. Bu tekniğe de kökboyama tekniği denir. Kayaköy halıları Genellikle küçük ve köşeli olurlar. Zeminde genellikle koyu kırmızı ve mavi renkleri kullanılır. El tezgahlarında, dokuma tekniğine göre zeminden başlanarak kök boya tekniğiyle boyanarak ortaya doğru motifler elde edilir.
2. Değeri Paha Biçilemeyen Halı: Kaya Halısı
El emeğiyle dokunan Kayaköy Halıları, yapılışında geçtiği doğal işlemlerden dolayı oldukça değerlidir. Uluslararası bir üne sahip olmasına rağmen Türkiye’de çok fazla bilinmemektedir. Fethiye’ye gelen yerli ve yabancı turistler yörede dokumayla ilgili verilen kurslara katılıp Kayaköy halısı dokumayı öğrenip bu hazineye sahip olabiliyorlar. Renklendirme için doğal bitkilerin kullanılması Kayaköy halılarının değerine değer katıyor. Aynı zamanda halıların canlılığı doğanın mükemmel bir renkliliğe ve uyuma sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Genç kızların çeyizlerine koyulan ve Fethiye yöresindeki evlerin genelinde bulunan bir halıdır. Kayaköy halısının bu denli değerli olması Fethiye halkının yıllar geçse de bu mirasa sahip çıkmasını ve bu geleneği devam ettirmesini gerekli kılıyor.
DONT DESTİSİ
Fethiye’nin yüksek dağlarında yer alan, serin mi serin yaylalarından yalnızca bir tanesi olan, yörük kültürünün de etkisiyle halkın yazları göçtüğü yerlerden yalnızca bir tanesi Dont yaylası, bugünkü adıyla yayla Esenköy. Atalarımızdan kalma bir gelenek olan desti yapımı, günümüzde devam etmektedir. Geleneksel el sanatları arasında yer alan desti yapımı modern çağın teknolojisi ile üretilen pet şişe ve farklı maddelerden yapılan su kaplarına karşı yaşam savaşı vermektedir.
1. Dont Destisi Nasıl Hazırlanıyor?
Hazırlık bölgeye has killi toprağın depolanmasıyla başlıyor. Ardından bu özel toprak elekten geçirilerek, toz haline getiriliyor. Toz haline getirilen toprak tezgâha alınıp nasırlı ellerle buluşuyor. Hamur haline gelen toprağa istenen desti şekli veriliyor. Şekil verilmesinin ardından, köy halkının uygun gördüğü bir yerde kurumuş çalılardan ve kesilmiş odunlardan bir ateş yakılıyor. Tasarlanmış modern fırınların dışında, tamamen doğal ortamda, doğal yöntemlerle oluşturulmuş düzenle şekil verilen destiler pişiriliyor ve sert kalıp haline getiriliyor. Maliyetinin diğer ürünlere göre yüksek olması sebebiyle günümüzde bu sanatı devam ettiren çok az sayıda insan kalmıştır. Ama yine de geleneklerine, atalarından kalan mirasa sahip çıkan Fethiye halkı bunu yaşatmaya devam etmektedir. Yeşilliklerle bezenmiş, serin yayla Dont’a giden herkes yöre halkı tarafından özenle hazırlanan, evlerin önünde kullanımda olan veya köy meydanında satış için sıralanan dont testilerini görebilir.