DASTAR

Yok olmak üzere olan gelenekler, görenekler, alışkanlıklar yöre insanının azmi ve geçmişe sahip çıkma arzusuyla birleştiğinde yeniden doğar. Fethiye oldukça geniş bir kültürel mirasa sahiptir. Bunları da her zaman yaşatmaya çalışan bir ilçedir. Fethiye’nin Yeşil Üzümlü beldesinde atalarımızdan kalan, geçmiş zamanlardan bugüne kadar gelmiş olan, bin bir emek, sabır ve fedakârlıklarla üretilen dokuma dastar da bu miraslardan biri. Fethiye’ye 20 km uzaklıkta bulunan Yeşil Üzümlü, yerli ve yabancı ziyaretçileri muhteşem doğasıyla, tarihiyle, yöresel yemekleri ve yanında da gözlerinizi doyuracak el sanatlarıyla karşılıyor. Fethiye’nin unutulmaya yüz tutmuş el sanatlarından biri olan dastar dokuma sanatı Yeşil Üzümlü’de yeniden can bulup, tezgâhlarda emekle yeniden işlenerek, meraklılarına sunuluyor.
1. Dastar Nedir?
Dastar, yöreye has bir dokuma tekniğiyle elde edilen, çeşitli nakışlar ve desenlerle el gücü ile dokunan, çeşitli alanlarda, çeşitli amaçlarla kullanılan kumaş türüdür.
2. Dastarın Özellikleri
Yeşil Üzümlü’de yöre halkının, daha doğru bir deyim kullanacak olursak emekçi yöre kadınlarının elleriyle, gözleriyle emek emek dokudukları bu değerli kumaş halk arasında ‘düven’ adı verilen tezgâhlarda çeşitli nakışlar kullanılarak dokunuyor. Dastarda çözgü, atkı ve desen olmak üzere 3 çeşit iplik kullanılıyor. Dastar yün, keten, pamuk ve ipekten üretiliyor. İpekten üretilen dastarlar yöre halkının beslediği ipek böceklerinden elde edilen ipekle üretiliyor. Bu üretilen dastara da bürümcük dastar deniyor. Kendi içinde desenli dokunan dastarlar ise sucuk yanışlı, çomak yanışlı, deveboynu yanışlı ve semer yanışlı gibi isimlerle adlandırılıyor. Nakış kullanılmadan düz desen olarak üretilen dastarlara da ‘yoz dastar’ deniyor. Dastarı daha da değerli kılan bir diğer şey ise elde edilen ipliklerin, yörede yetişen bitkiler kullanılarak renklendirilmesidir. Muhteşem renklere sahip olan yöresel bitkiler ipliklerin üzerine işlenerek, dokunacak olan dastar doğal yöntemlerle renklendiriliyor.
3. Dastar Kullanımı
Hayatımızın her alanında kullanabileceğimiz dastarlar evimizde kullandığımız bir örtü, yazın serin, kışın sıcak tutma özelliğine sahip olmasıyla giydiğimiz bir kıyafet, boynumuza doladığımız bir fular veya saçlarımıza örttüğümüz bir eşarp olabiliyor. Bunların dışında dastar, yaşadığımız bu modern zamanda üreticilerin de katkısıyla eski zamanlarda kullanılan alanlarının dışında farklı alanlarda da kullanılıyor. Tezgâhlarda dokunan dastarlar, tasarımcıların hayal dünyasıyla birleşince ev dekorasyonunda çeşitli yerlerde kullanılabiliyor. Farklı desenleri birleşince antika görünümlü bir abajur, mutfağa asılan bir perde veya bir yatak örtüsü olarak tasarlanıp dokunabiliyor veya genç kızların hayallerini süsleyen bir gelinlik olabiliyor. Yöre halkı dışında pek bilinmeyen ve kullanılmayan dastar, yapılan çeşitli festivallerle, etkinliklerle daha da yaygın hale getirilmeye çalışılıyor.
4. Dastar ve Yeşil Üzümlü
Doğasıyla, mimarisiyle, insanıyla, yiyecekleriyle mükemmel bir doğallığa sahip olan Üzümlü, dastarıyla da doğallığını gözler önüne seriyor. Doğal ipliklerden, doğal boyalardan elde edilen bu güzel dokuma örtü, Üzümlü’nün hemen hemen her evinde denk gelinebilir ve satın alınabilir. Kullanılmasa da tarihten gelen hatıra yüklü ve içinde nice geceleri, gündüzleri barındıran bu örtü her evde bulunmalı.
• Dastar, yöreye has bir dokuma tekniğiyle elde edilen, çeşitli nakışlar ve desenlerle el gücü ile dokunan, çeşitli alanlarda, çeşitli amaçlarla…