FETHİYE’DE YÖRÜK KÜLTÜRÜ

‘Yürümek’ kelimesinden gelen ‘yörük’ kavramı sürekli göç eden insan anlamına geliyor. Fethiye Yöresi, yörük kültürünün yoğun bir şekilde yaşandığı bir bölgedir. Yörük Türkmenlerinin nüfusu da oldukça fazladır. Halk, yazın serin olan yerlere yani yüksek dağlara, kışın ise sıcak olmasından dolayı deniz seviyesine yakın olan yerlere göç ederler. Mevsim değişikliklerine göre göç eden halk için, önemli olan yeşil otlak yerler ve göç ettikleri yerin su kaynaklarına yakın olmasıdır. Yemyeşil otlaklarıyla, dağlarından akan buz gibi, tertemiz, doğal suyla Fethiye yöresi, yörüklerimiz için uygun bir bölge oluyor. Böylece yanlarında götürdükleri hayvanlar için de uygun bir ortam olmuş oluyor. Bu kadim toprakların her bir karışını bilen, hakkıyla kullanan ve daha da değerli kılan yörük halkı, atlarını, develerini ve diğer hayvanlarını da yanlarına alarak göç için uygun bir yer bulduklarında o bölgeye kıl çadırlarını kuruyorlar. Aylarını, yıllarını geçirdikleri bu kıl çadırlar göç dönemi boyunca onların yuvaları oluyor.
1. Yörük Hayatı Faaliyetleri
Doğal hayatı en güzel şekilde, sonuna kadar yaşayan yörükler, göç ettikleri yerlerde, yaşamlarını devam ettirmek amacıyla çeşitli faaliyetler göstermektedirler. Halı dokumak, hayvan otlatmak, organik yiyecekler üretmek bu faaliyetler için genellenen kavramlardır. Fethiye yöresinin yörükleri, genellikle keçi, koyun, deve, at gibi hayvanlarla göçlerini gerçekleştirirler. Bu sayede taşımacılık, yeme-içme, ulaşım gibi temel ihtiyaçlarını, besleyip büyüttükleri, bu yolculukta onlara yoldaşlık eden bu hayvanlar sayesinde karşılamaktadırlar. Soludukları temiz hava, tükettikleri doğal yiyecekler, Toroslardan gelen kaynak suyu sayesinde, sağlıklı bir şekilde hayatına devam eden yörüklerimiz, karmaşık şehir hayatından uzak olmanın faydasını yaşayan nadir insanlardır. Gürültüden, yapay ürünlerden, yüksek binalardan, arabalardan, kirli hava gibi kent yaşamının kötü yanlarını görmeyen yörükler şimdilerde ise çok az sayıda. Doğal güzelliklerin giderek yok olduğu bugünlerde, yöremizde yörük kültürünün eskiye nazaran çok daha az olması üzücü bir hal almıştır. Bu faydaların dışında yılın belli aylarında yükleriyle birlikte taşınıyor olmanın zorluklarını da yaşayan yörükler, hiçbir zaman bu durumdan şikayetçi olmazlar. Çünkü bu onların yaşama arzusunu, hayata devam etmelerini destekleyen bir olgudur onlar için… Tüm varlıklarını omuzlarına yükleyip, bu güzel vatanın her köşesini arşınlayan yörük Türklerimiz, misafirperverlikleriyle, sıcakkanlı ve hoşgörülü olmalarıyla bilinirler. Bu, onların farklı coğrafyalarda konaklayıp, farklı yaşantı tarzına sahip insanlar görüp, tanımalarından kaynaklanmaktadır. Kim olursa olsun, ne iş yaparsa yapsın, nereden gelirse gelsin, kıl çadırlarının, otağlarının kapısını aralayan Tanrı misafirini en iyi şekilde ağırlamaya çalışırlar. Göç ettikleri yerlerde kısıtlı olanaklar olmasından dolayı istedikleri her şeyi bulamayan yörükler, birbirlerine imece sistemiyle paylaşımda bulunmuşlardır. Bu durum da yörüklerin yardımseverliklerini göz önüne sermektedir. Yörükler, ev, tarla, bahçe gibi bir bölgeye bağlayıcı unsurları edinmek istemezler. Bu durum onların özgürlüklerine düşkün olmalarının önemli bir göstergesidir. Fethiye ve çevresinde, azalan ve unutulmak üzere olan yörük kültürü bıraktığı etkilerle birlikte, çeşitli şenliklerle kutlanıp, hatırlanmaktadır.